άρθρα

Το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (ΑΦΣ) είναι μια συστηματική  αυτοάνοση διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζουσες θρομβώσεις αρτηριών και φλεβών, καθώς και από υποτροπιάζουσες αποβολές εμβρύων.

Σχετίζεται με την παρουσία μιας ειδικής κατηγορίας αυτοαντισωμάτων, τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα, τα οποία στρέφονται εναντίον φωσφολιπιδίων και πρωτεϊνών και προκαλούν τη δημιουργία θρόμβων εντός των αγγείων.

Το ΑΦΣ πρωτοαναγνωρίστηκε σε νέες γυναίκες που έπασχαν από Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο. Πράγματι, σε περίπου 30% των ασθενών με Λύκο υπάρχουν τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα, όμως μόνο το 10%  των ασθενών  αυτών θα εμφανίσει κλινική συμπτωματολογία του ΑΦΣ.

Ωστόσο, το ΑΦΣ υπάρχει και ως αυτοτελές, πρωτοπαθές σύνδρομο, δηλαδή δε σχετίζεται πάντα με άλλο νόσημα, ενώ προσβάλλει και τα δύο φύλα. Υπολογίζεται ότι είναι το αίτιο που προκαλεί το 9,5% των περιπτώσεων εν τω βάθει φλεβοθρομβώσεων και το 13,5 % των αγγειακών εγκεφαλικών  επεισοδίων.

Οι θρομβώσεις του συνδρόμου μπορούν να συμβούν σε όλα τα αγγεία (φλέβες και αρτηρίες)και πρακτικά σε κάθε όργανο. Συχνότερο εύρημα είναι θρομβώσεις στα κάτω άκρα. Χαρακτηριστικές εκδηλώσεις είναι το έμφραγμα μυοκαρδίου και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σε νέα άτομα (κάτω των 50 ετών), καθώς και η πνευμονική εμβολή.

Μείζονος σημασίας εύρημα είναι οι αποβολές –είτε σε κύηση 2^ου και 3^ου τριμήνου είτε καθ΄έξη στο 1^ο τρίμηνο-  λόγω μικροθρομβώσεων των αγγείων του πλακούντα.

Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν τις βλάβες στις βαλβίδες της καρδιάς, τις βλάβες από το δέρμα που περιλαμβάνουν την εντυπωσιακή δικτυωτή πελίδνωση, έλκη σε διάφορα σημεία του δέρματος και τη νεκρωτική γάγγραινα.

Τέλος, υπάρχει και η εξαιρετικά σπάνια οντότητα του καταστροφικού ΑΦΣ, με σύγχρονες μικροθρομβώσεις σε πολλαπλά όργανα (εγκέφαλος, καρδιά, πνεύμονες, νεφροί, έντερο κλπ) με μεγάλη θνητότητα (>30%) ακόμη και στις μέρες μας.

Η διάγνωση του ΑΦΣ βασίζεται στο συνδυασμό κλινικών εκδηλώσεων και ύπαρξης των ειδικών αντισωμάτων για το σύνδρομο . Να σημειωθεί πως η παρουσία αντισωμάτων χωρίς κλινικό σύμβαμα δεν αρκεί για τη διάγνωση. Επιπλέον, καθώς η επίπτωση του ΑΦΣ στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας δεν ξεπερνά το 2%, δεν απαιτείται έλεγχος για τα αντισώματα σε κάθε γυναίκα που εγκυμονεί. Ωστόσο, σε κατά συρροήν  αποβολές είναι παραίτητο να ελέγχονται μεταξύ των άλλων πιθανών αιτίων ( χρωμοσωμικές ανωμαλίες κλπ).

Η θεραπεία του συνδρόμου έχει στόχο την προφύλαξη από θρομβωτικά επεισόδια και ενδομήτριους θανάτους και βασίζεται σε αντιπηκτική και αντιαιμοπεταλιακή  αγωγή. Είναι ακόμη απαραίτητη η προφύλαξη από θρομβώσεις με ενέσεις ηπαρίνης σε καταστάσεις υψηλού ρίσκου ( π.χ. χειρουργεία, μακροχρόνια ακινησία).  Τέλος, εξέχουσας σημασίας είναι και η αυστηρή ρύθμιση των κλασικών παραγόντων που ενοχοποιούνται για καρδιαγγειακά επεισόδια (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία, κάπνισμα, καθιστική ζωή).